Dünyanın merak ettiği soru: Kullanılmayan COVID-19 aşıları ne olacak?

Dünyanın merak ettiği soru: Kullanılmayan COVID-19 aşıları ne olacak?

Oxford-AstraZeneca ve Johnson & Johnson aşılarının, nadiren rastlanan kan pıhtılaşması riski taşıdıkları nedeniyle, bazı ülkelerde genç yaş gruplarında kullanımı sınırlandı.

Dünyanın merak ettiği soru: Kullanılmayan COVID-19 aşıları ne olacak?

Danimarka AstraZeneca aşısının kullanımını tamamen durdurdu ve bu da aşı sıkıntısı çeken ülkeleri kullanılmayan aşılara talip olmaya yöneltti. Çek Cumhuriyeti, Danimarka’nın kullanmadığı tüm AstraZeneca aşılarını almayı teklif etti. Estonya, Letonya ve Litvanya da kullanılmayan aşıları alabileceklerini açıkladı.

AstraZeneca ve kan pıhtısı riski

Dünyanın merak ettiği soru: Kullanılmayan COVID-19 aşıları ne olacak?

AstraZeneca aşılarının özellikle de daha genç yaşlardaki insanlarda, çok nadiren ama bazen öldürücü olabilen bir kan pıhtılaşmasına yol açtığının anlaşılması kaygıları artırdı.

Fakat dünyanın dört bir yanında sağlık yetkilileri bunun çok küçük bir risk, buna karşılık Covid-19 riskinin çok daha büyük olduğuna işaret ettiler.

Dünyanın merak ettiği soru: Kullanılmayan COVID-19 aşıları ne olacak?

İngiltere, İskoçya, Kuzey İrlanda ve Galler’den oluşan Birleşik Krallık, AstraZeneca aşısının en çok kullanıldığı ülke.

Şu ana kadar ortaya çıkan vakalara bakan sağlık yetkilileri 10 milyon kişide 40 civarında kan pıhtılaşması görülebileceğini ve milyonda bir kişinin ölebileceğini söylüyor.

Bu yaklaşık olarak bir ay içinde cinayete kurban gitme, ya da 250 kilometrelik otomobil yolculuğunda kaza geçirerek ölme ihtimaline eşit bir risk.

Dünyanın merak ettiği soru: Kullanılmayan COVID-19 aşıları ne olacak?

Yine de Danimarka sağlık yetkilileri AstraZeneca aşısının kullanımını durdurmaya karar verdi. Yetkililer başka aşılar bulunduğunu ve ülkede salgının kontrol altında olduğunu söyleyerek, “şiddetli bir yan etki riskine karşı” temkinli olmak amacıyla bu kararı aldıklarını söylüyorlar.

Bu kararın pratik sonucu ise Danimarka’nın, 2,4 milyon doz AstraZeneca aşısı siparişini iptal etmesi oldu.

Johnson & Johnson da mercek altında

Dünyanın merak ettiği soru: Kullanılmayan COVID-19 aşıları ne olacak?

Johnson & Johnson aşısı ile kan pıhtılaşması arasında ilişki olup olmadığı da araştırılıyor ve güvenlik kontrolleri tamamlanana kadar bu aşı, 100 milyon doz sipariş etmiş olan ABD’de kullanılmayacak.

Yapılan denemelerde Johnson & Johnson’ın Güney Afrika’da ortaya çıkan Covid-19 varyantına karşı koruyucu etkisinin yüksek olduğu görülmüştü. Fakat güvenlik kaygıları nedeniyle Güney Afrika da aşının kullanımını durdurdu.

Dünyanın merak ettiği soru: Kullanılmayan COVID-19 aşıları ne olacak?

Güney Afrika AstraZeneca aşısının kullanımından da, virüsün yeni varyantına karşı etkisi düşük görüldüğünden, vazgeçmişti.

Bu da yine bir kullanılmayan aşı sorununa yol açtı.

Güney Afrika elindeki AstraZeneca aşılarının bir milyon dozunu 14 Afrika ülkesine sattı.

Başka yerde kullanılamazlar mı?

Dünyanın merak ettiği soru: Kullanılmayan COVID-19 aşıları ne olacak?

BBC Türkçe’de yer alan habere göre, teorik olarak evet, kullanılabilirler. Ülkeler kullanımını durdurdukları aşıları satmaya ya da bağışlamaya istekli görünüyor.

Geçen Perşembe Dünya Sağlık Örgütü’nün (WHO) Avrupa sorumlusu Hans Kluge Danimarka’nın tam da bunu yapmaya çalıştığını söyledi.

Kluge “Anladığım kadarıyla Danimarka Dışişleri Bakanlığı elindeki AstraZeneca aşısını yoksul ülkelerle paylaşma seçeneğine hazır ya da bunu değerlendiriyor” dedi.

Dünyanın merak ettiği soru: Kullanılmayan COVID-19 aşıları ne olacak?

Danimarka’nın komşuları da istenmeyen aşılara talip oldular.

Litvanya Başbakanı Ingrida Simonyte “Bizim elimizde hala aşı olmak isteyen nüfusa yetecek aşımız yok. O nedenle Danimarka da paylaşmaya hazır olduğu için, Litvanya ihtiyaç duyduğu miktarda AstraZeneca aşısını almaya istekli olduğunu bildirdi” diye konuştu.

Çek Cumhuriyeti İçişleri Bakanı Jan Hamacek de Twitter mesajında “Danimarka’nın elindeki tüm AstraZeneca aşılarını satın almak istediklerini bildirmek üzere” bir diplomata talimat verdiğini yazdı.

Danimarka henüz bu tekliflere bir yanıt vermiş ya da bir yorum yapmış değil.

Nasıl depolanıyorlar?

Dünyanın merak ettiği soru: Kullanılmayan COVID-19 aşıları ne olacak?

Bu arada bu aşıların bir şekilde bozulmayacakları koşullarda depolanması gerekiyor. Gerek AstraZeneca gerekse Johnson & Johnson aşılarının avantajı buzdolabı ısısında muhafaza edilebilmeleri.

Bu da onların nakil ve depolanmasını, -70 santigrad derecede saklanması gereken Pfizer BioNTech aşısından çok daha kolay kılıyor. Ama yine de aşıların bir son kullanım tarihi var ve bu da aşıyı üreten şirkete göre değişiyor.

Kullanılmamış aşı miktarı ne?

Dünyanın merak ettiği soru: Kullanılmayan COVID-19 aşıları ne olacak?

Dünya çapında bunun kaydı yok fakat bölgesel veriler bir fikir verebiliyor.

Örneğin Avrupa Hastalıkları Önleme ve Kontrol Merkezi’nin verdiği rakamlara göre Danimarka 15 Nisan itibarıyla 202 bin 920 doz AstraZeneca aşısı almış.

Bunlardan 150 bin 671’ini kullanmış ve elinde 52 bin 249 doz aşı kalmış.

Bu aşağı yukarı Avrupa ülkelerindeki durumu sergiliyor. Almanya’da olduğu gibi bazı Avrupa ülkeleri AstraZeneca ve Johnson & Johnson aşılarını sadece belli bir yaşın üzerindekilere uygulama kararı aldı.

Dünyanın merak ettiği soru: Kullanılmayan COVID-19 aşıları ne olacak?

ABD’de de yine Hastalıkları Önleme ve Kontrol Merkezi rakamlarına göre bir çok eyaletin elinde kullanılmayan aşı var.

Genel olarak alınan aşıların yüzde 20’den fazlası henüz yapılmamış. Bu oran Alabama’da yüzde 37, Alaska’da yüzde 35, Vermont’ta yüzde 27, Kuzey Carolina’da yüzde 24.

Sağlık uzmanları kullanılmayan aşı kapasitesinin bazı bölgelerde, sırası gelenlerin aşı olmaktan kaçındığı anlamına da gelebileceğini söylüyor.

Aşı paylaşımı amaçlı bir proje var mı?

Dünyanın merak ettiği soru: Kullanılmayan COVID-19 aşıları ne olacak?

Evet. Covax projesi bu amaçla oluşturuldu.

Covax aşıların zengin ve yoksul tüm uluslar arasında adil bir şekilde dağıtılmasını hedefleyen uluslararası bir proje ve başını Dünya Sağlık Örgütü ile Dünya Aşı İttifaki (GAVİ) ve Salgınlara Hazırlık Buluşları Koalisyonu (CEPİ) çekiyor.

2021 yılının sonuna kadar Covax, 190 ülkeye iki milyardan fazla doz aşı ulaştırmayı umuyor.

Dünyanın merak ettiği soru: Kullanılmayan COVID-19 aşıları ne olacak?

Bu projenin bir ayağı da zengin ülkelerin bağışlayacağı fazla aşıların yoksul ülkelere iletilmesi.

Örneğin Birleşik Krallık toplam 450 milyon doz aşı ısmarlamıştı ve fazla aşılarının çoğunu yoksul ülkelere bağışlayacağını açıkladı.

Diğer varsıl ülkeler de benzer taahhütlerde bulundular.

Fakat şu ana kadar hiçbiri bu fazla dozları ne zaman ve hangi miktarda bağışlayacaklarını bildirmedikleri için eleştiriliyorlar.

Şu anda zengin ülkeler daha çok kendi nüfuslarını aşılamaya odaklanmış durumda ama Covax programına bağışta da bulunuyorlar.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir